Ereybixin

Eeg ereyada

1,962 erey ayaa ka bilaabma xarafkaan.

albaabanf

Wax la albaabay noqosho (irrid).

albaabidm

eeg albaab.

albaabjoogem

Qof guri weyn, xafiis iwm ilaaliya oo iridda laga soo galo jooga.

albaabnaanm

eeg albaaban. ld albaabnaansho.

albaabnaanshom

ld albaabnaan.

alcoodm

Noocyada shiraaca doonyada kan ugu weyn.

aldhihaydhm

(kiim.) Qayb ka mid ah iskudhisyada oorgaanikada ah ee noocoodu yahay -C-H; halkaas oo R aytahay koox alkayl ama arayl ah.

aleeggadm

Luuq macaanoo haweenku hees hawleedka ku qaadaan.

aleeggadidm

eeg aleegad.

aleelm

Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

aleelaalem

Nooc dibqallooca ka mid ah oo aad u weyn oo dabada midabbo kala duwan ku leh, waabaayo halis ahna leh.

aleelatuurm

Nooc faalka ay haweenku dhigaan ka mid ah oo ay aleesha ku faaliyaan.

aleelatuuridm

eeg aleelatuur.

aleelaynm

eeg aleelee.

aleelaysanf

Wax aleel loo yeelay ahaansho.

aleelaysnaanm

eeg aleelaysan. ld aleelaysnaansho.

aleelaysnaanshom

ld aleelaysnaan.

aleeleef

Wax aleel ku qurxin.

aleemif

Aleen ka dhawaajin (geel).

aleeminm

eeg aleemi. ld aleemis.

aleemism

ld aleemin.

aleenm

Koor yar oo geela loo xiro.

alfaanm

eeg alif (4).

alfiyoolem

(c.nafl.) Kiishyar oo ka samaysan xuub khafiif ah, oo ay kudaboolanyihiin tintaafyo wada shaqaynaya oo ku yaalla dhammaadka faracyarahahunguriga oo neefsashada sambabadu ka dhacdo dushiisa. Sambabku waxa uu leeyahay alfiyoole fara badan. Alfiyoolayaashaku jira sambabka aadanaha waxa bedkiisa lagu qiyaasay inuu yahay 100 mm.

algoordanm

(xis.) Urur qaanuunno ah oo hagaag u qeexan, loona adeegsado furfirista mas'alad iyada oo la qaadayo tallaabooyin tiradoodu koobantahay.

alhuumom

Dhibaato weyn; belo.

alifm

Xarafka ugu horreeya farta Carabiga.

alifaatigm

(kiim.) Iskudhis orgaanig ah oo ah alkeyn, alkiin, ama alkayn iyo faracooda. Iskudhisyada alifaaligga ahbadidoodu waxay leeyihiin dhis silsilad furan, hasayeeshe qaarkood, sida saykalohigseyn iyo sukurows, waxay leeyihiin giraamo.

alifba'm

Xuruuf af lagu qoro oo ka koobanshaqallo iyo Shibbanayaal; alif. ld alif.

aliflem

Qof ciidanka qalabka sida ka mid ah oo darajadiisu hal aliftahay.

alifleym

Carruur dugsi ku jirta ooalifka dhigata.

aliilm

(baay.) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jirakoromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaanastaamaha u gaarka ah noolahaas.

aliindim

Dhar gacanta lagu sameeyo, adag, midabbo iyo noocyo badan leh, oo Soomaaliya lagu sameeyo. ld iliindi.

aljebram

Laan ka mid ah xisaabta oo lagu barto habdhisyada tirooyinka iyoastamahooda guud ahaan. Waxa la adeegsadaa xuruufo ama summado u taagan xaddiyada, iyo astooyin u taagan iskuxiridda xaddiyada ama tirooyinka.

aljim

(baay.) Qayb badan oo ka duwan dhirta yar yar, hase yeeshee cagaariye leh (footoosintasis) cuntadiisa ku samaysan kara, kuna nool sabo biyood iyodhulka saxansaxada leh. Geedkani waxa uu noqon karaa hal unugley ama unugyo badane. Isaga oo yeelan kara qaababkan: miiqaq, wareegsan ama saxan u eg. Aljigahadda looma aqoonsana koox abla­ablayneed, inkastaoo mararka qaarkood laraaciyo noolayaasha hoose ee boqortooyadaborotista. Inta badan haddaba, kooxaha boqortooyadan waxa loo aqoonsanyahay qaybaha abla-ablayneed.

alkaalim

(kiim.) Beys xooggan oo biyaha ku milma. Ereygani wuxuu tilmaamayaa haydarogsaydhada biraha alkali (ururka I) oo keliya, hasayeeshee sida caamkaah waxaa loo isticmaalaa beys kasta oo milma.

alkahoolm

(kiim.) Iskudhis orgaanig ah oo ka kooban hal ama in ka badan oo haydaroogsayl (-OH). Alkahoolladu waa haydaroogsi laga soo dhirandhiriyey alkeynnada. Waxay sameeyaan taxane isku mid ah C H n+1. H. Alkahoollada waxa lagu kala sooci karaa dabeecadda kaarboon atamka ay ku dhegsanyihiin.

alkaynm

(kiim.) Koox ka tirsan haydarokaarboonnada aan dheregsanayn; loona yaqaan sitayliinno. Waxay wadaagaan naanaysta guud ee C H-na waa abyoone.

alkeynm

(kiim.) Nooc haydarokarboon ah oo leh naaneysta guud ee C H . Alkeynadu waa iskudhisyo baahan.

alkiinm

(kiim.) Nooc haydarokarboon ah oo leh naaneysta guud ee C H . Alkiinada (oo hore loo oran jirayolifiino) waa iskudhisyo aan dheregsaneyn ooleh dabar lammaan oo kaarboon-kaarboon ah.

alkohooliisamm

Xaalad bukaansho ka timid u barashada aalkohoolka ee qofka,taas oo haddii si kadis ah looga joojiyo keeni karta calaamado: sida gariir, xasilloonila'an, halluujineeshinis iyo qalbi jab.

alkumanf

Wax la alkumay noqosho (gabar).

alkumashom

eeg alkumo.

alkumem

Abuure ah, wax uuma.

alkumidm

eeg alkun.

alkumof

Gabadh guurlaga doonayo reerkooda weyddiisasho.

alkunm

Nin ay gabadh u doonantahay.

alkunmidm

eeg alkuman.

alkunnaanm

eeg alkuman. ld alkunnaansho.

alkunnaanshom

ld alkunnaan.